Kandinsky, Wassily

1866 yılında Moskova'da dünyaya gelen Kandinsky, 1886 yılında Moskova Üniversitesi'nde hukuk ve ekonomi okumaya başlar. Üç yıl sonra Vologda'ya düzenlenen etnografik bir geziye katılmış, ardından Rus Halk Sanatı üzerine bir makale yazmıştır. Bu deneyimin Kandinsky'yi ne kadar etkilediği, Song of Volga , Couple Riding, Colorful Life adlı ilk dönem resimlerinde rahatlıkla fark edilir. Bu resimler, kompozisyon koyu üzerine açık ve ışıklı formlar ile kurgulanmıştır. St. Petersburg ve Paris'e seyahat eden Kandinsky, 1896 senesinde hukuk alanında ki kariyerini terk edip ressam olmaya karar verir.

1897 yılında Münih'e yerleşip Anton Azbe'nin Resim Okulu'na başlamış, 1900 yılında Münih Akademisi'nde Franz von Stuck'tan dersler almıştır. Aynı zamanda St. Petersburg Sanat Grubu ile iletişim içerisindedir. 1900 ve 1908 yılları arasında Moskova Sanatçılar Birliği beraberinde sergiler düzenler. Diğer yandan Münih sanat ortamına girer ve sergilerde ismi görünmeye başlar. Fransız filozof Charles Fourier 'nin (1772-1837), yarattığı ütopik toplumu için kullandığı bir kavram olan Phalanx kelimesi, 1901 yılında Kandinski ve arkadaşları tarafından, sanatçıların sergi açabilme olanaklarını genişletmeyi amaçlayan sanatçı grubuna verilmiş bir isim olarak sanat tarihindeki yerini alır. Oluşum, 1904 senesine kadar Münih sanat ortamında aktif olarak rol oynamıştır. 

Aynı dönemde özel bir sanat okulunda öğretmenliğe başlar. 1904-1906 yılları arasında Avrupa'yı dolaşır. Bavyera cam resmi ve ikonaların ifadeciliği mümkün kılan tarzından oldukça etkilenir. 1909 yıllarında ünlü emprovizasyonlarına başlar. 1911 senesinde Mavi Binici (Der Blaue Reiter) grubunu kurar. Muenter, Marc ve Kulbin adlı sanatçılardan oluşan Mavi Binici grubunun bildirgesi dönemin entellektüel ortamında oldukça yankı uyandırır. Sanatçılar yeni bir tinsel çağı haber vermektedirler. Bildirgede on dört ana makale vardır. Bu metinlerde Kandinsky ilk kez sanatçının doğayı kavraması ve saf estetik birliğe yönelmesindeki yegane aracı olarak gördüğü 'içsel gereklilik'ten bahseder. Yaklaşımını, 1912 yayımlanacak olan Sanatta Zihinsellik Üzerine adlı kitapta geliştirir. Kandinsky için sanat, manevi değerlerin betimlenmesidir. Her sanat dalı dışsal yapısı itibariyle birbirinden ayrılsa da buluştukları ortak nokta, insan ruhunu arıtıp, harekete geçirebilecek iç amaç için çaba vermeleridir. 

1914'te Moskova'ya döner ve Nina Andrevskaia ile evlenir. Eğitmen, müze görevlisi, yazar ve konuşmacı olarak hayatını devam ettirmektedir. 

1920 yılında, Sanatsal Kültür Enstitüsü adlı kurum için, süprematizm, Vladimir Tatlin'in (1885-1953) 'Malzemelerin Kültürü', konstrüktivizm ve kendi teorilerini içeren pedagojik bir program hazırlamak için görevlendirilir. Bauhaus bünyesindeki öğretim kadrosuna dahil olacağı tarih olan 1922 senesine kadar bu çalışmanın yürürlüğe konmasını bekleyecektir. 1921 yılında RAKHN'de (Rusya Estetik Akademisi) aktif olarak görev alır. Bir sene sonra Almanya'ya gider ve Nazilerin 1933 yılında kapatacağı Bauhaus Okulu'nda eğitmen olarak görev alır. 1922'de Berlin'de gerçekleştirilen ilk Rus Sanat Sergisi, Erste Russische Kunstausstellung'a katılır. 1924'te Feininger, Javlenski ve Klee ile birlikte Mavi Dörtlü'yü (Blaue Vier) kurar. 

Kandinsky, empresyonist ressamlardan Claude Monet'nin (1840 - 1926) Haystacks adlı resminden ve Wagner'in (1813 - 1883) Lohengrin adlı kompozisyonundan oldukça etkilenir. 1896 - 1911 yılları arasında Münih'te geçirilen vakit içerisinde uygulamalı sanatlar üzerine geliştirdiği teorilerini geliştirip ve bu bilgilerin ışığı altında resimlerini üç kategoriye ayırmıştır. Bunlar; nesnel gerçeklikten izler taşıyan izlenimler'i, figürlerin bulunmasının yanında duyguya dair spontane resimsel elemanlar taşıyan emprovizasyonları ve birçok ön çalışmadan sonra gerçekleştirdiği tamamıyla iç gerçeklikten yola çıkarak gerçekleştirdiği ve bütünüyle soyut resimler olarak kabul edilebilecek kompozisyonlarıdır. Kandinsky, bir piyanonun insan ruhuna benzediğini, gözlerin sesin çıkmasını sağlayan tokmaklar, rengin ise tuşlar olduğunu söylemiştir. 

Sanatçı, iki farklı itici güçten bahseder. Bunlar; doğa sevgisi ve yaratım istencindeki sonsuz heyecandır. 

''Çalılığın gölgesindeki mavi bir lekeyi düzeltmek adına tüm kompozisyonu yeniden ele almalıydım, ama bu tip çalışmalar kötü sonuçlandı. Sonra her bir parçası tarafından aynı dozda etkilenebileceğim motifler aramaya başladım. Ve hiç bulamadım. Dana sonra kendimi bir resmi boyamak için anlaşılmaz bir heyecan içerisinde buldum. Ve sonra bunun güzel bir peyzajdan ve bir portreden öte bir şey olabileceği hissine kapıldım. Çünkü renkleri her şeyden çok seviyordum.'

1922 yıllında fresk ve resim alanlarında eğitmen olarak görev almaya başladığı Bauhaus Sanat ve Zanaat Okulu'ndaki eğitmenliği sırasında geliştirdiği renk teorisi içeriğinde, renk sistemleri ve dizilerini incelemiş, renk - biçim ve renk - espas ilişkisi üzerinde durmuştur. Mavi ile sarının, yeşil ile kırmızının, siyah ile beyazın birbirini itmesi üzerine çalışmalar yapmıştır. Daha sonra nokta, çizgi ve planların analizini yaptığı form teorisini geliştirmiştir. Asal geometrik formların denk düştüğü renkler üzerine çalışmış, öğrencilerine kare, üçgen ve daire ile, sarı, kırmızı ve mavi renklerini kullanarak alternatif görsel kümeler oluşturmalarını istemiştir. Bauhaus donemi sırasında gerçekleştirdiği kompozisyonlarında oldukça fazla kullandığı ve bir trompet sesine benzettiği form olan üçgen , en mükemmel form ve kozmik gücün simgesidir. Daireyi fiziksel ve psikolojik açıdan ele almış ve bir yazısında dairenin, durağan aynı zamanda hareket dolu olduğundan, baskın ve yumuşak olduğundan, içinde bir çok gerilimi taşıyan basit bir form olduğundan bahsetmiştir. Bauhaus bünyesinde Johannes Itten'in kurmuş olduğu ön sınıfın içeriğinde ise, malzemeyi kavrama, tasarım elemanları ile denemeler ve teoriler üzerine tartışmalar gerçekleştirilmiştir. Analitik çizim ve ritme dair çalışmalar ile, öğrenciden ele aldığı ölü doğanın, çizgiler ile yapısal geometrik analizini yapmasını istemiştir. Eski ustaların işlerini, kullanılan elemanların hareket ve ritmi acısından tekrar ele alıyor ve çalışmalar sonucunda çoğu zaman basite indirgenmiş özetler çıkıyordu. Öğrencilerine, asabiyet ifadesini üçgen baskınken, sakinlik ifadesini kare baskınken, derinlik ifadesini yuvarlak baskınken kullanacakları kompozisyon ödevleri vermiştir. Kandinsky'nin sınıfında ayrıca, sıcaktan soğuğa açıklık derecelerinin çalışıldığı görülür. Teorik uygulamalarından bir tanesi şöyledir: Birinci şekilde, mavi arka planın önünde yer alan sarı daire öne gelir ve büyük görünür ve İkinci şekilde ise sarı arka planın önünde yer alan mavi daire, birinci şekilde sarının kapladığı alana yerleştirilir ve göze daha ufak görünür. Goethe ve Helmhotz bu durumum algı ile ilgili olduğunu söylemişlerdir. Bu özellik kontrapuan olarak değerlendirilir. 

Sivri renklerin sivri formlar içinde daha güçlü etki yarattığını savunan Kandinsky form ve renk çeşitlemelerinin başka tatlar verdiğini söyler. "Renkler ve biçim birleşimleri sonsuzdur." Bu temel form ve renk ilişkisini özümsedikten ve birçok deneme yaptıktan sonra öğrencinin serbest yaratıcı çalışmaları sezgisel yöntemle gerçekleştirebileceği kanısındaydı. Kandinsky'nin temel formlar üzerine kurulu olan teorileri Bauhaus'un içindeki diğer bölümlerin uygulamalarında da görülür. Brandt tarafından yapılan kül tablası ve çay demliği küp ve piramitler içeren Hartwig'in tasarladığı satranç takımı bunlardan birkaçıdır. 

1923'te gerçekleştirdiği Black Circle adlı işinde daha önce yapmış olduğu işlerinde bulunan düzensiz formlar vardır, ama üçgen gibi daireyi önemli bir motif olarak gösterir. On White ise süprematizme en yakın duran işlerindendir, Malevitch resimleri arasında yakın bir paralellik vardır. Black Square isimli 1923 tarihli resmi kompozisyon açısından daha açık ve sade bir çalışmasıdır. Temel formlar, düz ve yuvarlak çizgiler baskın gelir. Kompozisyon 8 adlı çalışmasında açılı ve dairesel formlar bahsettiği başlıca kontrast yüzeylerdendir. Üçgen durağanlığı ve mistik gücü simgeler. Rengin sıcaklığı ve yoğunluğu dairelerin çevresindeki haleler yardımıyla gösterilmiştir. Form ve renk arasındaki bu ilişkiler zengin kontrapuan etkileri verir. Müzik ve resmin paralellik kurulduğu, senfonik resim örneğidir. 

"Circle e Circle" adlı resminde, değişik boylardaki yuvarlaklar yapay uzay içinde, kesişen renkli bantların perspektif hissini arttırmasıyla kurulmuştur. Yellow, Red, Blue adlı resmi, renklerin renk çemberleri ve açıklık dereceleri ile sistematik dizilişini gösterir. Sarı ve mavi rengi en uç noktalara yerleştirir. Sarı rengin ışığa en yakın , mavinin ise karanlık taşıyan olduğunu söylemiştir. 

"Into the Dark" ve "Unstable" adlı resimlerinde sıcaktan soğuğa değişen renk kontrastlarını görürüz.

Sanatsal ve kültürel ortamın oldukça ateşli olduğu 20. yy.da, ilk kıvılcımları parlatanların başında Kandinsky gelir. Teorileri ve uygulamalarıyla etkin rol oynayan önemli bir kuramcı ve sanat adamıdır. Kandinsky, o güne kadar kullanıla gelmiş sembolik literatürden ve geleneksel resim anlayışından tamamıyla uzaklaşır. Kendi tinsel dünyasından bizlere seslenmesi ne derece özgür bir ruha sahip olduğunu gösterir. Kandinsky, sanatçının hissettiklerine şekil vermek, doğayı kavramadaki yetkinliğini arttırmak ve bunları resimsel düzleme aktarmak için, kuramsal teorilerinden ortaya çıkmış geometri ve tin ikiliğini kurar.

hayalperest.co logo